Pozostałości pestycydów w żywności - przepisy 2026
Jedną z najbardziej istotnych zmian w polskich regulacjach jest rozporządzenie Ministra Zdrowia z 30 kwietnia 2026 r. w sprawie ustanowienia szczególnych wymagań dla środków spożywczych dotyczących pozostałości substancji czynnych środków ochrony roślin (Dz.U. 2026 poz. 603). Akt został ogłoszony 6 maja 2026 r. i wszedł w życie 7 czerwca 2026 r. Jego podstawę stanowi art. 7 ust. 3 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.
Rozporządzenie wprowadza dodatkowe wymagania dotyczące trzech substancji: karbendazymu i benomylu, glufosynatu oraz tiofanatu metylowego. Obejmuje wybrane grupy produktów spożywczych i ustanawia dla nich szczególne, niskie poziomy dopuszczalnych pozostałości. Jej celem jest ograniczenie obecności substancji uznanych za szczególnie szkodliwe, których stosowanie w środkach ochrony roślin nie jest obecnie dopuszczone w Unii Europejskiej.
Pozostałości pestycydów w żywności - przepisy 2026 - Jakie limity wprowadzono?
W przypadku karbendazymu i benomylu ustanowiono limit 0,01 mg/kg. Dotyczy on sumy obu związków, wyrażonej jako karbendazim. Wymaganie obejmuje między innymi owoce cytrusowe, jabłka, gruszki, pigwy, morele, czereśnie, brzoskwinie, śliwki, winogrona, mango, papaję, pomidory, bakłażany, fasolę i groch w strąkach, brukselkę, grzyby uprawne, jęczmień oraz miód i pozostałe produkty pszczele.
Dla glufosynatu określono limit 0,03 mg/kg. Obejmuje on papaję, pomidory, bakłażany, fasolę i groch w strąkach oraz ziemniaki. Uwzględniana jest suma izomerów glufosynatu, jego soli i wskazanych metabolitów, wyrażona jako glufosynat.
W przypadku tiofanatu metylowego ustanowiono limit 0,01 mg/kg. Wymaganie obejmuje między innymi owoce cytrusowe, jabłka, gruszki, pigwy, morele, czereśnie, brzoskwinie, śliwki, winogrona przeznaczone do produkcji wina, mango, papaję, pomidory, bakłażany, okrę, melony, dynie, arbuzy, brukselkę, jęczmień, owies, żyto, pszenicę, inne owoce ziarnkowe, algi i organizmy prokariotyczne oraz produkty pszczele.
Szczegółowy wykaz produktów znajduje się w załączniku do rozporządzenia: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20260000603/O/D20260603.pdf
.
Pozostałości pestycydów w żywności - przepisy 2026 - limity unijne
Polskie rozporządzenie funkcjonuje obok unijnych przepisów określonych w rozporządzeniu (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady. Akt ten reguluje najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego oraz zwierzęcego.
Limity MRL (Maximum Residue Levels) określają maksymalną ilość pozostałości danej substancji, która może występować w konkretnym produkcie. Wartości są ustalane z uwzględnieniem oceny ryzyka dla konsumentów, toksykologicznych właściwości substancji oraz dostępnych danych naukowych. Zgodnie z art. 18 rozporządzenia 396/2005 produkty nie mogą zawierać pozostałości przekraczających właściwe limity.
Istotne zmiany przyniosło rozporządzenie Komisji (UE) 2026/215 z 29 stycznia 2026 r., stosowane od 19 sierpnia 2026 r. Dodano kolumnę „Pozostałości pestycydów i najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości (mg/kg)” dotyczącą dimoksystrobiny. Zmieniono też wybrane limity dotyczące etefonu i propamokarbu, w tym poziom propamokarbu w sałacie. Nadal istnieje konieczność regularnego sprawdzania aktualnych wymagań, ponieważ dopuszczalne poziomy pozostałości są modyfikowane kolejnymi aktami prawnymi.
Pozostałości pestycydów w żywności - przepisy 2026 - Kontrola surowców i dostawców
Kolejne, wprowadzane systematycznie wymagania zwiększają znaczenie kontroli surowców wykorzystywanych w produkcji żywności. Przedsiębiorstwo odpowiada za bezpieczeństwo produktów wprowadzanych na rynek, dlatego powinno posiadać informacje pozwalające ocenić zgodność wykorzystywanych składników z obowiązującymi limitami.
Szczególnej uwagi wymagają dostawy owoców, warzyw, zbóż i innych produktów objętych dodatkowymi wymaganiami. Kontrola powinna obejmować identyfikację dostawcy, kraj i miejsce pochodzenia surowca, oznaczenie partii, dokumenty jakościowe oraz dostępne wyniki badań laboratoryjnych. W przypadku surowców importowanych należy uwzględnić również wymagania obowiązujące na rynku polskim i unijnym.
Sama deklaracja dostawcy dotycząca jakości produktu nie zawsze zapewnia wystarczającą podstawę do oceny ryzyka. W zależności od rodzaju surowca, historii współpracy z dostawcą i potencjalnych zagrożeń potrzebne może być przeprowadzanie dodatkowych badań laboratoryjnych.
.
TraceON jako wsparcie kontroli produkcji na każdym etapie
W kontroli pozostałości pestycydów sporym ułatwieniem może okazać się system TraceON, który umożliwia śledzenie drogi produktu na kolejnych etapach powstawania oraz gromadzenie informacji związanych z przebiegiem produkcji.
TraceON pozwala ewidencjonować między innymi zabiegi chemiczne, użyte substancje, czynności pracowników oraz zmiany lokalizacji poszczególnych partii. Wykorzystanie odpowiednich oznaczeń, na przykład kodów QR, ułatwia powiązanie informacji z konkretnymi produktami i zleceniami produkcyjnymi. Dzięki temu możliwe jest odtworzenie historii określonej partii oraz sprawdzenie, jakie czynności zostały wykonane na poszczególnych etapach.
Ważną zaletą TraceON jest możliwość gromadzenia danych bezpośrednio na stanowiskach produkcyjnych. Aplikacja mobilna ułatwia wprowadzanie informacji, zlecanie i potwierdzanie wykonanych czynności. Dostępne raporty i zestawienia pozwalają analizować przebieg procesów, kontrolować wydajność oraz szybciej identyfikować nieprawidłowości.
Dodatkowe korzyści z wdrożenia TraceON
Cyfrowa identyfikowalność przynosi korzyści wykraczające poza samo gromadzenie dokumentacji. Dostęp do uporządkowanych danych ułatwia analizowanie wydajności produkcji, kontrolowanie pracy poszczególnych obszarów zakładu i ocenę powtarzających się problemów. Pozwala również ograniczyć czas potrzebny na wyszukiwanie informacji podczas audytów, kontroli i rozpatrywania reklamacji.
Istotne znaczenie ma możliwość precyzyjnego wskazania wadliwej partii. Jeżeli zostanie wykryta niezgodność dotycząca konkretnego surowca, można prześledzić jego wykorzystanie i ustalić, które wyroby wymagają dodatkowej weryfikacji. Ogranicza to ryzyko niepotrzebnego wstrzymywania całej produkcji lub wycofywania produktów, których problem nie dotyczy.
Należy jednak pamiętać, że system informatyczny nie zastępuje badań laboratoryjnych, oceny ryzyka ani obowiązków wynikających z prawa. TraceON stanowi wyłącznie narzędzie wspierające organizację kontroli i dokumentacji. Natomiast skuteczność całego procesu zależy od stosowania się przez producenta do aktualnych przepisów, właściwie określonych procedur i rzetelnego wprowadzania danych.
Źródła:
https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/603/ogl
https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2005/396/2026-08-19/pol
https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/215/oj
Polecamy także lekturę innych naszych artykułów:
Dyrektywa EmpCo - jak udowodnić bycie eko?
Co traceability wie o Twoim pracowniku?
Chaos w magazynie - najczęstsze przyczyny
Pozostałości pestycydów w żywności - przepisy 2026
#traceability #produkcja #identyfikowalność #dyrektywa #UE #ekologia #pestycydy #pozostałości #żywność
